2.1 My eerste Reis na Elders

Dit is Saterdag, 20 Maart 2004.  Ek is saam met Piet Botha, die werktuigkundige, voor in ‘n Samil 50 herwinningsvoertuig met ‘n mynbestande kajuit op pad van Asmara, die hoofstad van Eritrea na Shilalo in die suid-ooste van die land.  

Ek het pas, net voor middernag op 18 Maart 2004 in Asmara geland.  Ek sou vir Mechem, ‘n Suid-Afrikaanse landmynopruimingsorganisasie, wat ‘n kontrak met die VN se mynaksiediens gehad het, vir drie maande op aflos-basis daar gaan werk.  Die Vrydag is die administratiewe proses afgehandel, en het ek die trotse besitter van ‘n VN identiteitskaart geword.

En so begin my eerste reis na elders.  Maar dit was nie al nie.  Piet moes ook ‘n sleepwa gelaai met een van daardie masjiene met ‘n laaigraaf voor en ‘n slootgrawer agter.  En nog 30 sakkies sement en ander voorraad.  Dit was bedoel vir die VN se mynaksie koördineringsentrum se kantoor in Shilalo.

 Dit is teerpad vir die eerste 50 kilometer tot in Mendefera, die laaste groot dorp waardeur ons sou ry.  Daarna is dit grondpad – ‘n hele 200 kilometer daarvan.  In Eritrea is afstand ‘n relatiewe begrip sou ek later agterkom.  250 kilometer kan ‘n paar ure neem.  Of amper 11 ure, soos daardie dag.  

Eers is die grondpad gebou, later net geskraap, en dan twee spore.  Die grondpad slinger aanvanklik skouspelagtig deur die berge, meestal die een pas na die ander af – Shilalo is in die oostelike laagliggende streek.  Ek verwonder my aan die Italiaanse ingenieurswerk in die passe.  En die ongelooflike natuurtonele met die oggendson wat die berge in dramatiese kleure verf.  

Ons vorder stadig – nooit vinniger as 60km/h nie, dikwels so 20-30km/h.  Die vrag is swaar en ons kan nie vinnig pas-af ry nie.  En sonder veel momentum, ook nie bult op, wanneer ons moet klim nie.  

En toe begin die sleepwa se remme lol.  Hulle wil nie los as ons onder ‘n lang afdraande kom, en weer wil versnel nie.  Piet het geen ander keuse as om die lugdrukpype te ontkoppel nie.  Nou is dit nog stadiger teen die afdraande af in lae rat.  En geen momentum vir die volgende bult nie.  

En toe begin die enjin lol.  Hy verloor krag.  Piet vervang die dieselfilter, maar dit help nie veel nie.  So kruip ons maar voort.

Die pad hou net aan en aan.  Dit word ‘n nou klipperige,  en dan weer sanderige pad.  En dan tweespoorpaadjies.  En sinkplaat.  En dit hou net aan.  Jy is later deurgesit.  Die Samil 50 se vering is nie juis ernstige kompetisie vir die deursnee luukse passasiersmotor s’n nie.  En nog harder, voel dit later, die sitplekke.  En ‘n rooi brandblusser hier net links van my sitplek wat ook nog soms so in die dwarste in my boud in karring.  En sit moet jy sit.  En, moet ek byvoeg, my boude is nou ook nie juis oordadig gestoffeer nie. 

Ek sit diekant toe.  En dan daaikant toe.  Nou op die een boud, dan op die ander.  Dan lig ek myself op met my arms met beide boude in die lug.  En dan begin die bouderuilproses weer van voor af.  En die pad wil nie end kry nie.

Ek soek weer eenslag vatplek langs my om my boude op te lig.  Net toe my hande die gewig vat, is daar ‘n harde gesuis hier langs my en die kajuit is vol wit rook.  Maar dit ruik nie na rook nie en ek sien niks brand nie.  Piet trap rem en maak terselfdertyd sy deur oop. En so in ‘n stortvloed van (sommige onherhaalbare) woorde hoor ek “brandblusser”.  

Poeier, dis wat dit was.  Brandblusser poeier.  Ek het met my linkerhand die brandblusser se handvatsel beet gekry en met die oplig-slag die kajuit vol poeier gespuit.  Waar die veiligheidspen in my oomblik van nood was, weet ek nie.  Nodeloos om te sê dat ek en Piet nie op ‘n goeie voet afgeskop het nie.  Ek en hy het wel later, veral toe ons ‘n jaar later in Afghanistan saam gewerk het, goeie vriende geword.  

Daardie aand het my eerste proesel Asmara bier heerlik afgegaan.  En my eerste regte Afrika-reis na elders het ’n onvergeetlike ervaring geword.